Fotowoltaika — wszystko, co powinieneś wiedzieć

Fotowoltaika — wszystko, co powinieneś wiedzieć

Popularność instalacji fotowoltaicznych na całym świecie dynamicznie rośnie, zarówno wśród gospodarstw domowych, jak i firm. Umożliwiają w końcu pozyskanie energii w najprostszy możliwy i przede wszystkim darmowy sposób — ze słońca. Zanim jednak zdecydujesz się na tak duże przedsięwzięcie, powinieneś zapoznać się zarówno z działaniem systemu fotowoltaicznego, jego rodzajami, jak i przybliżonymi kosztami czy dostępnymi dofinansowaniami. Poznaj fotowoltaikę od środka!

 

Czym jest i do czego służy fotowoltaika?

Fotowoltaika to proces, którego celem jest pozyskiwanie energii elektrycznej ze słońca. Uzyskany w tym procesie prąd może być wykorzystywany do zasilania wszelkich urządzeń elektrycznych w budynku, jego ogrzewania, a także do podgrzewania wody.

Na instalację fotowoltaiczną składa się kilka elementów, a mianowicie:

  • panele fotowoltaiczne, zwane także bateriami słonecznymi — to zdecydowanie najważniejsza część całej konstrukcji, składająca się z połączonych szeregowo modułów, na rynku dostępne są dwa typy paneli — monokrystaliczne oraz polikrystaliczne, 
  • falownik, czyli inwerter — jego głównym zadaniem jest zmiana napięcia stałego na zmienne, to właśnie od tego elementu w dużej mierze zależy efektywność instalacji,
  • zabezpieczenia AC/DC — w instalacji nie może zabraknąć zabezpieczeń AC (zmiennoprądowych) oraz zabezpieczeń DC (stałoprądowych), bowiem to właśnie one chronią instalację, m.in. przed przepięciami,
  • system montażowy — dzięki niemu możliwe jest zamocowanie modułów na dachu, jak i na gruncie, elementy systemu montażowego są lekkie, 
  • okablowanie — to niezbędny element instalacji, który w dodatku powinien charakteryzować się wysoką jakością, bowiem jest narażony na działanie czynników zewnętrznych.

W instalacji fotowoltaicznej nierzadko możesz spotkać się również z optymalizatorami. Nie stanowią one niezbędnego elementu, jednak w niektórych przypadkach mogą okazać się pomocne. Ich zadaniem jest zwiększenie wydajności fotowoltaiki. Innym dodatkiem może być pompa ciepła — działa podobnie do optymalizatorów. Panele wytwarzają energię, która następnie zasila pompę. Ta z kolei jest w stanie wytworzyć nawet 5 kWh ciepła z 1 kWh prądu. Umożliwia to ogrzewanie domu, jak i przygotowywanie ciepłej, użytkowej wody. 

 

Instalacja fotowoltaiczna — za i przeciw

Instalacja fotowoltaiczna posiada szereg istotnych zalet, które przekonują coraz to większą ilość osób. Pierwszą z nich jest oczywiście oszczędność. Fotowoltaika to świetny sposób na zaoszczędzenie na rachunkach za prąd. Inwestycja ta zwraca się po około 4-8 latach, jednak czas ten uzależniony jest od tego, czy skorzystasz z dofinansowania. To, co również przemawia na korzyść paneli fotowoltaicznych — to niezależność. Jeśli samodzielnie wytwarzasz prąd, jesteś bardziej niezależny od podwyżek cen za energię, a także kosztów jej dystrybucji. To ogromna zaleta, bowiem ceny te ciągle rosną i nie zapowiada się na zmiany w tym zakresie. 

Łatwość obsługi instalacji fotowoltaicznej pozwala zaoszczędzić sporą ilość czasu. Należy je jedynie regularnie oczyszczać, m.in. z liści czy śniegu, jednak dzięki odpowiedniemu nachyleniu deszcz w dużej mierze będzie tę pracę wykonywał za Ciebie. System fotowoltaiczny z pewnością powinien zainteresować również osoby, które stawiają na ekologię i starają się dbać o środowisko. Instalacja fotowoltaiczna nie generuje hałasu, ponadto nie emituje żadnych szkodliwych substancji czy pyłów. Podczas swojej pracy nie produkują także dwutlenku węgla do atmosfery, a jedynie w ich procesie produkcji i utylizacji. Są to jednak śladowe ilości w porównaniu do tych, które powstają na skutek tradycyjnych źródeł energotwórczych. 

Czy można wymienić jakiekolwiek wady fotowoltaiki? Może nią być np. zależność od promieniowania słonecznego, choć nie niesie to za sobą żadnych, negatywnych skutków. Również zimą i jesienią instalacja jest w stanie wytwarzać odpowiednie ilości energii, a nawet jeśli nie — zawsze można skorzystać z letnich nadwyżek. To, co może być jedyną realną przeszkodą, to wymagana wolna przestrzeń do instalacji. Biorąc pod uwagę niewielkich wymiarów działki, kominy, okna dachowe i niestandardowe konstrukcje dachu — fotowoltaika w niektórych przypadkach może nie być możliwa do zainstalowania. 

 

Czym różnią się panele fotowoltaiczne monokrystaliczne od polikrystalicznych?

Panele fotowoltaiczne możemy podzielić na dwa główne rodzaje — monokrystaliczne oraz polikrystaliczne. Panele monokrystaliczne to najbardziej efektywne panele, jakie są dostępne na rynku. Umożliwiają niezwykle wydajną produkcję prądu przy wykorzystaniu stosunkowo niewielkiej powierzchni. To idealne rozwiązanie, jeśli nie dysponujesz wystarczającą ilością miejsca, czy to na dachu, garażu, czy gruncie. Panele monokrystaliczne charakteryzują się także większą trwałością oraz odpornością na czynniki atmosferyczne. 

Jeśli z kolei chodzi o panele polikrystaliczne, charakteryzują się one nieco mniejszą wydajnością. Ich sprawność to około 14-16%, podczas gdy sprawność paneli monokrystalicznych wynosi 15-19%. Ogniwa polikrystaliczne są zdecydowanie tańsze, a co się z tym wiąże — umożliwiają również znacznie szybszy zwrot kosztów. Ich główną wadą jest jednak większa powierzchnia instalacji, jaka jest potrzebna do uzyskania określonej ilości prądu. Zdecydowanie większym zainteresowaniem cieszą się panele monokrystaliczne. Posiadają bardziej nowoczesną i zaawansowaną strukturę oraz są sprawniejsze. Dowiedz się więcej o tym, czym się kierować przy wyborze paneli fotowoltaicznych.

 

Fotowoltaika off-grid a on-grid

Poza podziałem na panele monokrystaliczne i polikrystaliczne, instalację także możemy podzielić na dwa rodzaje — są to instalacje off-grid oraz on-grid. W instalacji on-grid pobierana energia jest zużywana na bieżąco. Jeśli występują jakiekolwiek  nadwyżki, są przekazywane do zakładu energetycznego. 70% tego prądu może zostać odebrane w późniejszym czasie. Aby jednak instalacja mogła działać w taki sposób, niezbędne jest podłączenie inwertera, który zmienia prąd stały na zmienny. 

Instalacja off-grid polega z kolei na magazynowaniu energii, którą wytworzono i nie wykorzystano. Z nagromadzonego prądu można skorzystać np. gdy instalacja z jakiegoś powodu nie pracuje. Jest to rozwiązanie, które najlepiej sprawdza się tam, gdzie występują spore i częste przerwy w dostawie prądu. Instalacja typu off-grid oznacza większą niezależność. 

 

Ile kosztuje instalacja fotowoltaiczna?

Średnie koszy za zakup, dostawę, montaż i pomiary instalacji fotowoltaicznej, plasują się między 15 000 a 30 000 zł. Koszty te są jednak uzależnione od wielu czynników, bowiem na finalną cenę fotowoltaiki wpływają następujące czynniki:

  • potrzeby gospodarstwa domowego,
  • miejsce, w którym panele mają zostać zamontowane, 
  • rodzaj paneli fotowoltaicznych,
  • moc instalacji fotowoltaicznej,
  • kwota dofinansowania, 
  • jakość poszczególnych komponentów, 
  • doświadczenie firmy, 
  • województwo. 

Obecnie w Polsce nie brakuje firm, które zajmują się instalacją paneli fotowoltaicznych. Kluczowy jest jednak wybór firmy, która stawia na jakość i profesjonalizm. Fotowoltaika to w końcu inwestycja na długie, długie lata.

 

Dofinansowania do fotowoltaiki

Wraz z popularnością fotowoltaiki, pojawiło się także wiele dofinansowań, dzięki którym możliwe jest zaoszczędzenie niemałej sumy pieniędzy na instalacji fotowoltaiki. Programy, które powstały, to przede wszystkim:

  • Mój Prąd 3.0 — od 1 lipca 2021 r. do 20 grudnia 2021 r., kwota dofinansowania wynosi 3 000 zł, w 2022 r. przewiduje się powstanie programu Mój Prąd 4.0,
  • Agroenergia — program przeznaczony jest dla rolników indywidualnych, wysokość dofinansowania zależy od mocy instalacji, jednak nie może być większa niż 20 000 zł, 
  • Czyste Powietrze — program ten umożliwia uzyskanie pożyczki, jednak należy spełnić warunek finansowy dotyczący maksymalnych dochodów, 
  • Energia Plus — program przeznaczony jest dla firm i umożliwia uzyskanie pożyczki do 85% kosztów kwalifikowanych lub dotację 50% kosztów kwalifikowanych, 
  • Ulga termomodernizacyjna — wysokość ulgi nie może przekroczyć 53 000 zł, a warunkiem koniecznym jest odliczenie odpowiedniej kwoty w zeznaniu podatkowym za rok, w którym poniesiono wydatki zgodne z Rozporządzeniem Ministra dot. inwestycji i rozwoju,
  • programy regionalne — powstają także programy od gmin lub województw, na różne kwoty.

Każdy z poszczególnych programów charakteryzuje się innymi warunkami, jakie należy spełnić. Przed podjęciem jakichkolwiek działań warto więc zapoznać się z dokładnymi wymaganiami.

 

Jakie dokumenty należy złożyć, zakładając instalację fotowoltaiczną?

Montaż instalacji fotowoltaicznej wiąże się z wieloma formalnościami, których nie sposób pominąć. Komplet uzupełnionych dokumentów należy złożyć do odpowiedniego zakładu energetycznego na 30 dni przed planowanym montażem instalacji. Jest to jeden z najważniejszych etapów zakładania fotowoltaiki, jednak nie ma konieczności dokonywania jego samodzielnie. Zazwyczaj to właśnie firma instalatorka dopełnia tego obowiązku w imieniu klienta. Niezbędne dokumenty, to przede wszystkim:

  • zgłoszenie przyłączenia instalacji fotowoltaicznej (druk ZM),
  • kopia podpisanej umowy z firmą instalatorską, 
  • potwierdzenie uprawnień instalatora z Urzędu Dozory Technicznego, 
  • karta informacyjna na temat paneli fotowoltaicznych oraz osobna karta na temat falownika, 
  • certyfikat paneli oraz falownika, 
  • deklaracja zgodności falownika,
  • rysunek ideowy oraz mapka.

Po upłynięciu około dwóch tygodni zakład energetyczny najczęściej przysyła pracownika, aby wymienił licznik energii elektrycznej. Montuje się wówczas najczęściej licznik dwukierunkowy, dzięki któremu możesz sprawdzić ilość pobranej energii, ale także tej, która została oddana do sieci. 

 

Po jakim czasie fotowoltaika się zwraca?

Zastanawiasz się, po ilu latach zwróci się inwestycja w panele fotowoltaiczne? Przyjmuje się, że potrzeba około 5-10 lat, aby cała suma pieniędzy do Ciebie powróciła. Dodatkowo, jeśli weźmiesz pod uwagę otrzymane dotacje, czas ten jeszcze bardziej się skraca. Warto nadmienić, że żywotność paneli fotowoltaicznych wynosi 25-30 lat, zatem możesz liczyć na czysty zysk przez około 15 do nawet 25 lat. 

Pamiętaj, że szybkość zwrotu inwestycji zależy od wielu czynników. Jest to przede wszystkim prawidłowa analiza zapotrzebowania na prąd. Liczba paneli fotowoltaicznych powinna być dopasowana do średniego zużycia energii, bowiem w innym wypadku możesz np. przepłacić za zbyt dużą instalację. Jest to jeden z wielu powodów, dla których tak istotny jest wybór odpowiedniej firmy, która zajmuje się instalacjami fotowoltaicznymi. Sprawdź nasz kalkulator fotowoltaiczny.

 

Jak prawidłowo dbać o panele fotowoltaiczne?

Aby panele fotowoltaiczne mogły Ci posłużyć przez możliwie jak najdłuższy czas, musisz zadbać o ich prawidłową pielęgnację. Zalegający kurz, śnieg, pyłki czy szyszki, mogą negatywnie wpływać na wydajność paneli fotowoltaicznych. Spadki mocy w takich sytuacjach wahają się między 10 a 15%. Jak zatem prawidłowo pozbywać się tego typu zanieczyszczeń?

Przede wszystkim należy zadbać o odpowiednią porę dnia. Jeśli schłodzisz nagrzane panele w południe, może to doprowadzić do tzw. szoku termicznego, a w konsekwencji nawet do uszkodzenia fotowoltaiki. Z tego też względu panele zaleca się czyścić rano lub późnym popołudniem. Jeśli nie chcesz dokonywać konserwacji samodzielnie, możesz zlecić to zadanie profesjonalnej firmie czyszczącej, która dysponuje odpowiednim sprzętem. Z takiej usługi szczególnie warto skorzystać, jeśli panele fotowoltaiczne są umieszczone na dachu budynku. Wówczas ich samodzielna pielęgnacja może być ciężka do przeprowadzenia, a nawet i niebezpieczna. 

Jeśli jednak posiadasz panele zamontowane na gruncie, możesz samodzielnie je umyć. Pamiętaj jednak, by obchodzić się z instalacją naprawdę delikatnie. Najlepszym rozwiązaniem jest zakup odpowiednich preparatów, przeznaczonych właśnie do tego typu instalacji. Zawierają one wodę demineralizowaną oraz izopropanol. Do tego warto zastosować miękką gąbkę, wykonaną np. z nylonu. Wszelkiego rodzaju szorstkie akcesoria mogą bowiem uszkodzić panele, a tego raczej wolałbyś uniknąć. Grube warstwy śniegu usuniesz z pomocą miękkiego, płaskiego mopa. Regularnie czyszcząc fotowoltaikę, możesz mieć pewność, że zostanie wykorzystana ich pełna wydajność, a ryzyko ewentualnych awarii zostanie zminimalizowane. 

Fotowoltaika jest opłacalnym rozwiązaniem, łączącym ze sobą zarówno korzyści ekonomiczne, jak i ekologiczne. Po tym artykule instalacja ta nie powinna stanowić żadnej tajemnicy. Mamy nadzieję, że zgromadzona wiedza pomoże Ci podjąć decyzję dot. montażu instalacji fotowoltaicznej.